อาชีพปลูกดอกทานตะวัน

ปลูกดอกทานตะวัน

เงินลงทุน

ครั้งแรกประมาณ 1,000-1,200 บาท / ไร่ / รุ่น (ไม่รวมค่าที่ดิน) (ค่าเมล็ดพันธุ์ประมาณ 150 บาท / กิโลกรัม ค่าปุ๋ย 400 บาท / ไร่)

รายได้

ประมาณ 4,000-5,000 บาท / ไร่ / รุ่น (อาจน้อยกว่านี้ ถ้าได้ผลผลิตต่ำกว่า 400-500 กิโลกรัม / ไร่)

วัสดุ/อุปกรณ์

เครื่องฉีดพ่นยาฆ่าแมลง จอบ เสียม

แหล่งจำหน่ายเมล็ดพันธุ์

สำนักงานเกษตรจังหวัดหรืออำเภอ ร้านขายวัสดุอุปกรณ์การเกษตร

วิธีดำเนินการ

ทานตะวันเป็นพืชหมุนเวียนที่ทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี ไม่ต้องการการดูแลเอาใจใส่มากนัก โดยเฉพาะถ้าปลูกปลายฤดูฝน

- ในพื้นที่ที่เป็นดินร่วนเหนียวสีดำ ควรปลูกระหว่างเดือน กันยายน-พฤศจิกายน

- ในพื้นที่ที่เป็นดินร่วนหรือดินร่วนทราย ควรปลูกระหว่างเดือน สิงหาคม-ตุลาคม

- ในกรณีพื้นที่สามารถให้น้ำได้ สามารถปลูกในฤดูแล้งได้อีกครั้งหนึ่ง โดยปลูกระหว่างเดือน พฤศจิกายน-กุมภาพันธ์

ขั้นตอนการปลูก

1. เตรียมดิน โดยดายหญ้าให้เตียน หว่านปุ๋ยคอกอัตรา 1.5 ตัน/ไร่ แล้วไถปรับสภาพพื้นดิน

2. ยกร่องให้กว้าง 150 เซนติเมตร ระยะระหว่างร่อง 75 เซนติเมตร ขุดหลุมบนสันร่องระยะระหว่างหลุม 45 เซนติเมตร ใส่ปุ๋ยรองพื้นสูตร 16-20-0 หรือ 25-7-7 อัตรา 20-25 กิโลกรัม/ไร่

3. ใช้เมล็ดพันธุ์ประมาณ 0.8 กิโลกรัม / ไร่ หยอดหลุมละ 2-3 เมล็ด กลบดินหนาประมาณ 3-5 เซนติเมตร ให้แน่นพอสมควร

4. ใช้ยาคุมหญ้าประเภทอลาคอร์เมตลาคอร์ อัตรา 300-400 ซีซี/ไร่ หรือ 7-8 ช้อนโต๊ะ ต่อน้ำ 18-20 ลิตร ฉีดพ่นหลังหยอดเมล็ด

5. หลังจากปลูกไปแล้ว 5-10 วัน ให้ตรวจดูการงอก และการปลูกซ่อม หลังจากนั้นอีก 5-8 วัน ถอนแยกให้เหลือ 1 ต้น/หลุม โดยเลือกถอนต้นที่มีขนาดเล็กหรือผิดปกติก่อน

6. เมื่ออายุ 25-30 วัน ให้พูนดินโคนต้นและกำจัดวัชพืช พร้อมทั้งใส่ปุ๋ยยูเรีย 46-0-0 อัตรา 15-20 กิโลกรัม/ไร่ ห่างจากโคนต้น 20เซนติเมตร (อย่าให้ถูกใบ) แล้วกลบปุ๋ย

7. ประมาณ 100-110 วัน กลีบประดับรอบดอกจะเริ่มเปลี่ยนจากสีเหลืองเป็นสีน้ำตาล ให้เก็บเกี่ยวโดยการตัดทั้งดอกนำมาตากแดด ให้แห้ง 1-2 แดดก่อน แล้วกระเทาะเมล็ดโดยการนวดด้วยเครื่องนวดถั่วเหลืองหรือถั่วลิสง หรือใช้เครื่องสีข้าวฟ่างก็ได้แล้วแต่ความสะดวก (กรณีไม่มีอุปกรณ์และไม่ต้องการลงทุนเอง ก็สามารถจ้างเขาทำได้)

8. ทำความสะอาดเมล็ดให้ดี เก็บไว้ในยุ้งฉางที่ป้องกันแดด กันฝนและแมลงศัตรูได้ ความชื้นที่จะเก็บเมล็ดไว้ควรมีไม่เกิน 10 %

การให้น้ำ

ทานตะวัน ต้องการน้ำพอสมควรในช่วงระยะแรกของการเจริญเติบโต ถ้าปลูกปลายฤดูฝนอาจไม่จำเป็นต้องให้น้ำ แต่ถ้าปลูกในฤดูแล้งควรรดน้ำช่วงระยะ 1 เดือนแรก และระยะ 50 วัน (ช่วงมีดอก)

ปัญหาในการปลูกทานตะวัน

1. ปัญหาเรื่องเมล็ดเน่าเสียหาย เนื่องจากทานตะวันมีดอกใหญ่เมื่อเมล็ดแก่ ดอกจะห้อยลง และด้านหลังของดอกจะเป็นแอ่ง เมื่อฝนตก น้ำฝนจะขังอยู่ ทำให้เกิดการเน่าและเมล็ดเสียหาย ป้องกันได้โดยปลูกในช่วงปลายฤดูฝน ตั้งแต่เดือน สิงหาคม-มกราคม

2. ปัญหาเรื่องแมลง ได้แก่

- ผีเสื้อกลางคืน ป้องกันโดยใช้ยาฟูราดาน F3, ไพดริน

- เพลี้ยจักจั่น แมลงหวี่ขาว ปัองกันโดยใช้ยาอะโซดริน อัตรา 15 ซีซี/น้ำ 20 ลิตร/ไร่ หรือใช้เซพวิน 3 ช้อนโต๊ะ/น้ำ 20 ลิตร/ไร่

ตลาด/แหล่งจำหน่าย

ขายส่งให้กับบริษัทผลิตน้ำมันพืช หรือขายส่งให้พ่อค้าแม่ค้าคนกลาง

สถานที่ให้คำปรึกษา

กองส่งเสริมพืชไร่นา กรมส่งเสริมการเกษตร โทร. 940-6128

สถานที่ฝึกอบรม

สำนักงานเกษตรจังหวัดหรืออำเภอ

ข้อแนะนำ

1. เมล็ดพันธุ์ที่ใช้ปลูก ควรเป็นพันธุ์ลูกผสม (แปซิฟิค 33) เพราะเป็นพันธุ์ที่ติดเมล็ดได้ดี มีอัตราการงอกสูงเกินกว่า 80% ให้ผลผลิตประมาณ 400-500 กิโลกรัม/ไร่ สามารถทนต่อความแห้งแล้งได้ดี

2. ทานตะวันสามารถปลูกเป็นพืชหมุนเวียนสลับกับพืชอื่นได้ เช่น ข้าวนาปี ถั่ว ข้าวโพด

ที่มา

ส่งเสริมการมีงานทำ , กอง กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม, "ปลูกดอกทานตะวัน," 150 อาชีพเส้นทางประกอบอาชีพอิสระ. กรุงเทพฯ ,2544 , หน้า 228-229.

ทานตะวันปลอดสารพิษ

การผลิตทานตะวันที่ปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง

2.1 การป้องกันกำจัดศัตรูพืชโดยวิธีผสมผสาน

- ไม่ควรปลูกทานตะวันตามหลังพืชที่เป็นอาหารของศัตรู เช่น ฝ้าย ถ้าจำเป็นควรมีการทำลาย

ตอซัง มีการไถพรวนดินเพื่อฆ่าดักแด้ของพวกหนอนเจาะสมอฝ้าย

- หมั่นตรวจแปลงเสมอ เพื่อตรวจดูสภาพการระบาดของศัตรู ถ้าพบการทำลายระยะแรก

ถ้าสามารถกำจัดโดยแรงงานคนให้รีบกำจัดและตรวจดูปริมาณของแมลงศัตรู โดยเฉลี่ยว่ามีระดับความรุนแรงต้องกำจัดหรือไม่

- ควรอนุรักษ์แมลงศัตรูธรรมชาติที่อยู่ในสภาพแปลงปลูก เช่น แตนเบียนหนอน แตนเบียน

ไข่ แมลงหางหนีบฯลฯ ถ้าพบมีแมลงศัตรูธรรมชาติมากไม่ควรพ่นสารฆ่าแมลง หรือใช้สารเคมีที่ไม่เป็นอันตรายกับแมลงศัตรูธรรมชาติ

- หลีกเลี่ยงการปลูกทานตะวันใกล้ชายป่าหรือไม้ยืนต้นบางชนิด เช่น มะม่วง กระถินณรงค์

พืชดังกล่าวเป็นอาหารของตัวเต็มวัยของแมลงค่อมทอง

- ถ้ามีความจำเป็นต้องใช้สารเคมีควรพ่นตามระดับเศรษฐกิจของแมลงที่พบ ใช้สารเคมีตาม

คำแนะนำให้ถูกต้องทั้งอัตราการใช้และวิธีการ

2.2 ถ้ามีการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชให้เลือกใช้ในชนิด อัตรา และระยะเวลาตามคำแนะนำ

2.3 ต้องใช้สารเคมีที่ถูกต้องตามกฎหมาย มีเลขทะเบียนวัตถุอันตรายและมีคำแนะนำบนฉลากให้ใช้กับทานตะวัน

2.4 ต้องไม่ใช้สารเคมีซึ่งเป็นวัตถุอันตรายที่ห้าม ใช้ทางการเกษตรตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย

ปี 2535

2.5 ต้องหยุดใช้สารเคมีก่อนการเก็บเกี่ยวตามระยะเวลา ที่ระบุไว้ในคำแนะนำอย่างเคร่งครัด

2.6 จดบันทึกการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชไว้เป็นหลักฐานทุกครั้ง

การเพิ่มผลผลิตทานตะวัน

การเพิ่มผลผลิตทานตะวันต่อไร่ให้สูงขึ้น
1.1.สภาพพื้นที่ พื้นที่ปลูกทานตะวันน้ำไม่ท่วมขัง ระบายน้ำได้ดี และความ
ลาดเอียงของพื้นที่ไม่ควรเกิน 15% ความเป็นกรดด่างของดิน 6.0 – 7.5 และมีอินทรีย์วัตถุสูง
1.2 วิธีการปลูก
1) ฤดูปลูก
- ปลายฤดูฝน เดือนสิงหาคม - กันยายน
- ฤดูแล้ง อาศัยน้ำชลประทาน เดือนพฤศจิกายน - ธันวาคม
2) การเตรียมพื้นที่
- ไถดินลึก 30 – 35 เซนติเมตร
- ควรมีการทำร่องระบายน้ำเพื่อการเจริญเติบโตที่ดี
3) วิธีการปลูก
- ปลูกเป็นแถวใช้ระยะปลูก 25 x 50 เซนติเมตร หรือ 35 x 75 เซนติเมตร (6,000 – 12,800
ต้น/ไร่) จำนวน 1 ต้นต่อหลุม โดยปลูกลึก 4 – 5 เซนติเมตร และกลบหลุม
1.3 การใส่ปุ๋ย
1) การใส่ปุ๋ยควรใส่ 2 ครั้ง
- ครั้งที่ 1 ตอนปลูก
- ครั้งที่ 2 หลังปลูก 20 – 25 วัน ซึ่งต้องกำจัดวัชพืชก่อนใส่ปุ๋ย
2) ปริมาณและชนิดปุ๋ยควรใส่ตามธรรมชาติของดินที่ปลูก
1.4. การกำจัดวัชพืช
- ควรกำจัดวัชพืชโดยใช้วิธีกล แรงงานคน เมื่อทานตะวันมีอายุ 15-20 วันและอายุ 40-45 วัน
1.5. การเก็บเกี่ยว
เมล็ดจะสุกแก่เต็มที่เมื่อจานดอกเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและน้ำตาล สามารถตัดจานมาผึ่งแดด
2 – 3 แดด จากนั้นนำมากะเทาะเมล็ด การเก็บเกี่ยวสามารถปล่อยให้จานดอกแห้งคาต้นได้ แต่ต้องระวังฝน
ถ้าเป็นฤดูฝนควรเก็บจานดอกตากไว้ในโรงตาก เพื่อป้องกันปัญหาเรื่องเชื้อรา

การปลูกดอกทานตะวัน

การปลูกดอกทานตะวัน

เงินลงทุน :	ครั้งแรกประมาณ 1,000 - 1,200 บาท / ไร่ / รุ่น (ไม่รวมค่าที่ดิน) (ค่าเมล็ดพันธุ์ประมาณ 150 บาท / กิโลกรัม ค่าปุ๋ย 400 บาท / ไร่)
รายได้ :	ประมาณ 4,000 - 5,000 บาท / ไร่ / รุ่น (อาจน้อยกว่านี้ ถ้าได้ผลผลิตต่ำกว่า 400 - 500 กิโลกรัม / ไร่)
วัสดุ/อุปกรณ์ :	เครื่องฉีดพ่นยาฆ่าแมลง จอบ เสียม
แหล่งจำหน่ายเมล็ดพันธุ์:	สำนักงานเกษตรจังหวัดหรืออำเภอ ร้านขายวัสดุอุปกรณ์การเกษตรทั่วไป
วิธีดำเนินการ :	ทานตะวันเป็นพืชหมุนเวียนที่ทนทานต่อความแห้งแล้วได้ดี ไม่ต้องการ การดูแลเอาใจใส่มากนัก โดยเฉพาะถ้าปลูกปลายฤดูฝน - ในพื้นที่ที่เป็นดินร่วนเหนียวสีดำ ควรปลูกระหว่างเดือน กันยายน-พฤศจิกายน - ในพื้นที่ที่เป็นดินร่วนหรือดินร่วนปนทรายควรปลูกระหว่างเดือนสิงหาคม-ตุลาคม - ในกรณีพื้นที่สามารถให้น้ำได้ สามารถปลูกในฤดูแล้งได้อีกครั้งหนึ่งโดยปลูกระหว่างเดือน พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์ ขั้นตอนการปลูก 1. เตรียมดิน โดยดายหญ้าให้เตียน หว่านปุ๋ยคอกอัตรา 1.5 ตัน/ไร แล้วไถปรับสภาพพื้นดิน 2. ยกร่องให้กว้าง 150 เซนติเมตร ระยะระหว่างร่อง 75 เซนติเมตร ขุดหลุมบนสันร่อง ระยะระหว่างหลุม 45 เซนติเมตร ใส่ปุ๋ยรองพื้น สูตร 16-20-0 หรือ 25-7-7 อัตรา 20-25 กิโลกรัม/ไร่ 3. ใช้เมล็ดพันธุ์ประมาณ 0.8 กิโลกรัม / ไร่ หยอดหลุมละ 2-3 เมล็ด กลบดินหนาประมาณ 3-5 เซนติเมตร ให้แน่นพิสมควร 4. ใช้ยาคุมหญ้าประเภทอลาคอร์เมตลาคอร์ อัตรา 300-400 ซีซี/ไร่ หรือ 7-8 ช้อนโต๊ะ ต่อน้ำ 18-20 ลิตร ฉีดพ่นหลังหยอดเมล็ด 5. หลังจากปลูกไปแล้ว 5-10 วัน ให้ตรวจดูการงอก และการปลูกซ่อม หลังจากนั้นอีก 5 - 8 วัน ถอนแยกให้เหลือ 1 ต้น/หลุม โดยเลือก ถอนต้นที่มีขนาดเล็กหรือผิดปกติก่อน 6. เมื่ออายุได้ 25 - 30 วัน ให้พูนดินโคนต้นและกำจัดวชพืช พร้อมทั้ง ใส่ปุ๋ยยูเรีย 46-0-0 อัตรา 15-20 กิโลกรัม /ไร่ ห่างจากโคนต้น 20 เซนติเมตร (ระวังอย่าให้ถูกใบ) แล้วกลบปุ๋ย 7. ประมาณ 100 - 110 กลีบประดับรอบดอกะเริ่มเปลี่ยนจากสี เหลืองเป็นสีน้ำตาลให้เก็บเกี่ยวโดยการตัดทั้งดอกนำมาตากแดด ให้แห้ง 1 - 2 แดดก่อน แล้วกระเทาะเมล็ดโดยการนวยด้วยเครื่อง นวดถั่วเหลืองหรือถั่วลิสง หรือใช้เครื่องสีข้าวฟ่างก็ได้แล้วแต่ความ สะดวก (กรณีไม่มีอุปกรณ์และไม่ต้องการลงทุนเอง ก็สามารถจ้าง เขาทำได้) 8. ทำความสะอาดเมล็ดให้ดี เก็บไว้ในยุ้งฉางที่ป้องกันแดด กันฝน และแมลงศัตรูได้ ความชื้นที่จะเก็บเมล็ดไว้ควรมีไม่เกิน 10 % การให้น้ำ ทานตะวันต้องการน้ำพอสมควรในช่วงระยะแรกของการเจริญ เติบโต ถ้าปลูกปลายฤดูฝนอาจไม่จำเป็นต้องให้น้ำ แต่ถ้าปลูกในฤดู แล้งควรรดน้ำช่วงระยะ 1 เดือนแรก และระยะ 50 วัน (ช่วงมีดอก) ปัญหาในการแลูกทานตะวัน 1. ปัญาเรื่องเมล็ดเน่าเสียหาย เนื่องจากทานตะวันมีดอกใหญ่ เมื่อเมล็ดแก่ ดอกจะห้อยลง และด้านหลังของดอกจะเป็นแอ่ง เมื่อ ฝนตก น้ำฝนจะขังอยู่ ทำให้เกิดการเน่าและเมล็ดเสียหาย ป้องกันได้ โดยปลูกในช่วงปลายฤดูฝน ตั้งแต่เดือน สิงหาคม-มกราคม 2. ปัญหาเรื่องแมลง ได้แก่ - ผีเสื้อกลางคืน ป้องกันโดยใช้ยาฟูราดาน F3, ไพดริน - เพลี้ยจักจั่น แมลงหวี่ขาว ป้องกันโดยใช้ยาอะโซดริน อัตรา 15 ซีซี/น้ำ 20 ลิตร/ไร่ หรือใช้เซพวิน 3 ช้อนโต๊ะ/น้ำ 20 ลิตร/ไร่
ตลาด/แหล่งจำหน่าย :	ขายส่งให้กับบริษัทผลิตน้ำมันพืช หรือขายส่งให้พ่อค้าแม่ค้าคนกลาง
สถานที่ให้คำปรึกษา :	กองส่งเสริมพืชไร่นา กรมส่งเสริมการเกษตร โทร. 940-6128
สถานที่ฝึกอบรม :	สำนักงานเกษตรจังหวัดหรืออำเภอ
ข้อแนะนำ:	1. เมล็ดพันธ์ที่ใช้ปลูก ควรเป็นพันธ์ลูกผสม (แปซิฟิค 33) เพราะเป็น พันธ์ที่ติดเมล็ดได้ดี มีอัตราการงอกสูงเกินกว่า 80% ให้ผลผลิต ประมาณ 400-500 กิโลกรัม/ไร่ สามารถทนต่อความแห้งแล้วได้ดี 2. ทานตะวันสามารถปลูกเป็นพืชหมุนเวียนสลับกับพืชอื่นได้ เช่น ข้าวนาปี ถั่ว ข้าวโพด